Praktijkanalyse – Vermoeidheid achter het stuur – Het sluipende gevaar dat vaak te laat wordt herkend
Vermoeidheid is een van de meest onderschatte oorzaken van verkeersongevallen. Anders dan bij een plotselinge afleiding, neemt vermoeidheid geleidelijk toe. Hierdoor merkt een bestuurder vaak niet dat zijn reactievermogen, concentratie en beoordelingsvermogen al zijn verminderd.
Een vermoeide bestuurder reageert trager, maakt eerder inschattingsfouten en loopt een grotere kans om belangrijke verkeersinformatie te missen.
Vermoeid rijden is daarom een serieus risico voor uzelf én voor andere weggebruikers.
Praktijksituatie
Een chauffeur rijdt na een lange werkdag over de autosnelweg.
De verwarming staat aan en het verkeer is rustig.
Zijn ogen voelen zwaar aan. Hij geeuwt meerdere keren en merkt dat hij zich de laatste kilometers nauwelijks kan herinneren.
Toch besluit hij door te rijden, omdat de bestemming nog maar twintig minuten verwijderd is.
Plotseling wijkt het voertuig langzaam naar de rechterzijde van de rijstrook.
Door de ribbelmarkering schrikt de bestuurder wakker en stuurt direct terug.
Een ernstig ongeval wordt op het laatste moment voorkomen.
Wat ging hier bijna mis?
De bestuurder:
- negeerde duidelijke signalen van vermoeidheid;
- overschatte zijn eigen alertheid;
- stelde een rustpauze uit;
- verloor gedurende enkele seconden zijn concentratie.
Juist deze combinatie maakt vermoeidheid zo gevaarlijk.
Waarschuwingssignalen
Let op de volgende signalen:
- veelvuldig gapen;
- branderige of zware ogen;
- moeite om de aandacht vast te houden;
- later reageren op verkeerssituaties;
- onrustig sturen;
- vergeten van de laatste kilometers;
- moeite om verkeersborden te onthouden;
- onbewust over de rijstrookmarkering rijden.
Wanneer één of meer van deze signalen optreden, is het verstandig om zo snel mogelijk een veilige rustplaats op te zoeken.
Microslaap
Een van de grootste gevaren is een microslaap.
Tijdens een microslaap vallen de ogen enkele seconden dicht zonder dat de bestuurder dit bewust merkt.
Bij een snelheid van 100 km/uur rijdt een voertuig in drie seconden ruim 80 meter zonder actieve bestuurder.
In die afstand kan een voertuig:
- van de rijbaan raken;
- op een file inrijden;
- een vangrail raken;
- een ander voertuig aanrijden.
Wie loopt extra risico?
Vermoeidheid komt vaker voor bij:
- beroepschauffeurs;
- mensen die nachtdiensten werken;
- vakantieverkeer;
- bestuurders die lange afstanden rijden;
- mensen met slaaptekort;
- bestuurders die bepaalde medicijnen gebruiken.
Ook jonge bestuurders kunnen hun vermoeidheid gemakkelijk onderschatten.
Vermoeidheid en alcohol
Onderzoek laat zien dat ernstige vermoeidheid een vergelijkbare invloed kan hebben op het reactievermogen als alcoholgebruik.
Beide verminderen:
- concentratie;
- reactietijd;
- besluitvorming;
- risico-inschatting.
Daarom moet vermoeidheid net zo serieus worden genomen als rijden onder invloed.
Praktische veiligheidsregels
Voorkom vermoeid rijden door:
- uitgerust aan een rit te beginnen;
- regelmatig een pauze te nemen;
- voldoende water te drinken;
- zware maaltijden vlak voor vertrek te vermijden;
- de eerste signalen van vermoeidheid serieus te nemen;
- niet door te rijden “omdat het nog maar een klein stukje is”.
Een pauze kost enkele minuten. Een ongeval kan een leven veranderen.
Leerpunt
Vraag uzelf tijdens langere ritten regelmatig af:
- Ben ik nog volledig alert?
- Kan ik mij de laatste kilometers goed herinneren?
- Merk ik signalen van vermoeidheid?
Twijfelt u?
Zoek dan direct een veilige parkeerplaats of verzorgingsplaats op.
Samenvatting
Vermoeidheid ontstaat vaak ongemerkt, maar heeft grote invloed op de rijvaardigheid. Door signalen tijdig te herkennen en voldoende rust te nemen, kunnen veel ernstige ongevallen worden voorkomen.
De visie van RiOelRiN.NL
Een voertuig bestuurt u met uw handen.
Maar veilig rijden doet u met een heldere geest.
Wie moe is, ziet minder.
Denkt langzamer.
Reageert later.
Een veilige bestuurder kent daarom niet alleen de mogelijkheden van zijn voertuig, maar ook de grenzen van zijn eigen lichaam.
Rust nemen is geen teken van zwakte.
Het is een teken van verantwoordelijkheid.
Fit vertrekken.
Alert blijven.
Veilig thuiskomen.
Your Safety is Thinking
RiOelRiN.NL Op de Weg Platform
Veiligheid op de weg begint bij alle weggebruikers zelf.
Auteur: Gerbrand (GRvR)
