Praktijk uit het Verkeer – Rijden op de snelweg – het gevaar van het niet aanpassen van de snelheid
RiOelRiN.NL Op de Weg Platform
Kennisplatform voor Verkeersveiligheid, Bewustwording en Preventie
Veilig rijden betekent ook: op tijd uw snelheid aanpassen
Op de snelweg krijgt iedere bestuurder te maken met wisselende verkeerssituaties. Het verkeer kan doorstromen, maar verderop kunnen werkzaamheden, verkeersdrukte of andere omstandigheden aanleiding geven tot een lagere maximumsnelheid.
Een bestuurder moet daarom niet alleen letten op de snelheid van het voertuig vóór hem, maar ook vooruitkijken, verkeersborden tijdig herkennen en zijn rijgedrag aanpassen aan de omstandigheden.
Toch ontstaat er soms een gevaarlijke situatie wanneer een bestuurder zijn snelheid verantwoord aanpast, terwijl een andere weggebruiker daar onvoldoende rekening mee houdt.
Een praktijksituatie op de snelweg
Een automobilist rijdt op de snelweg met een snelheid van ongeveer 103 km/u op de teller. Hij kijkt regelmatig in zijn spiegels, geeft richting aan en haalt een rij vrachtwagens in. Na de inhaalmanoeuvre controleert hij opnieuw het verkeer om zich heen en keert hij, zodra dat veilig kan, terug naar de rechterrijstrook.
De automobilist rijdt rustig, kijkt vooruit en houdt rekening met het overige verkeer.
Verderop nadert hij opnieuw een rij vrachtwagens. Na controle van het achteropkomende verkeer geeft hij richting aan en begint hij de vrachtwagens in te halen.
Tijdens deze inhaalmanoeuvre haalt ook een vrachtwagen achter hem een ander voertuig in. De automobilist bevindt zich op dat moment nog op de linker rijstrook. In de verte ziet hij een matrixbord waarop een snelheidsbeperking van 80 km/u wordt aangegeven.
De automobilist besluit zijn snelheid tijdig aan te passen. Hij laat het gaspedaal los en vermindert geleidelijk zijn snelheid, zodat hij de aangekondigde snelheidsbeperking kan opvolgen.
Wanneer verantwoord rijgedrag tot gevaarlijke druk leidt
Tijdens het aanpassen van zijn snelheid bevindt de automobilist zich nog op de linker rijstrook. Een vrachtwagen die hij zojuist heeft ingehaald, rijdt op de rechterrijstrook. De automobilist wil voorkomen dat hij te vroeg naar rechts terugkeert en daarmee de vrachtwagen hindert.
Hij houdt daarom rekening met de positie, snelheid en onderlinge afstand van de voertuigen. Hij wacht totdat hij veilig naar rechts kan terugkeren, zonder een ander voertuig af te snijden of tot remmen te dwingen.
De vrachtwagenchauffeur die achter de automobilist rijdt, lijkt echter ongeduldig te worden. In plaats van voldoende afstand te bewaren, rijdt hij dicht achter de auto en voert hij de druk op.
De automobilist wordt hierdoor gedurende langere tijd geconfronteerd met een vrachtwagen die dicht op hem blijft rijden. De verkeerssituatie wordt daarmee onnodig gespannen.
De automobilist probeert zijn snelheid aan te passen aan de aangekondigde beperking en tegelijkertijd rekening te houden met het overige verkeer. De achteropkomende vrachtwagenchauffeur lijkt daarentegen onvoldoende rekening te houden met de gewijzigde verkeerssituatie en de ruimte die nodig is om veilig van rijstrook te wisselen.
De centrale vraag is: waarom wordt een bestuurder die zijn snelheid aanpast aan een aangekondigde snelheidsbeperking onder druk gezet door een andere weggebruiker?
Verkeersborden zijn er voor alle weggebruikers
Een aangekondigde snelheidsbeperking vraagt om tijdige aandacht en een passende reactie van iedere bestuurder.
Het is niet voldoende om uitsluitend naar de directe omgeving van het eigen voertuig te kijken. Wie op de snelweg rijdt, moet ook verder vooruitkijken en rekening houden met verkeersborden, matrixborden, verkeersdrukte en mogelijke veranderingen in de verkeerssituatie.
Dit geldt voor automobilisten, maar zeker ook voor bestuurders van zware voertuigen. Een vrachtwagen heeft door zijn massa en afmetingen meer ruimte nodig om snelheid te verminderen en veilig tot stilstand te komen.
Een beroepschauffeur heeft bovendien een belangrijke verantwoordelijkheid voor de veiligheid van zijn eigen voertuig en die van andere weggebruikers. Ervaring en routine mogen er niet toe leiden dat verkeersborden, onderlinge afstanden of veranderende omstandigheden onvoldoende aandacht krijgen.
Een snelheidsbeperking geldt niet alleen voor de bestuurder die als eerste reageert. Alle betrokken bestuurders moeten hun snelheid tijdig en op een veilige manier aanpassen.
Bumperkleven vergroot het risico
Wanneer een bestuurder dicht achter een ander voertuig rijdt, neemt de beschikbare reactieruimte af. Als het voorliggende voertuig moet remmen, kan de achteropkomende bestuurder minder tijd en afstand hebben om daarop te reageren.
Bij vrachtwagens kunnen de gevolgen extra ernstig zijn vanwege het gewicht van het voertuig en de benodigde remweg.
Bumperkleven lost een verkeersprobleem niet op. Het vergroot juist de druk op de voorligger en kan leiden tot schrikreacties, onverwachte manoeuvres en gevaarlijke situaties.
Een bestuurder die zich onder druk gezet voelt, kan geneigd raken sneller naar rechts te gaan dan verantwoord is. Daardoor kan hij een ander voertuig hinderen, onvoldoende afstand bewaren of een onveilige rijstrookwisseling uitvoeren.
Laat u daarom niet dwingen tot een manoeuvre waarvoor onvoldoende ruimte is. Veilig terugkeren naar de rechterrijstrook gaat vóór het tegemoetkomen aan de druk van een achteropkomend voertuig.
Blijf rustig, kijk vooruit, controleer uw spiegels en kies het moment waarop u veilig van rijstrook kunt wisselen. Houd daarbij rekening met de geldende verkeersregels en de verkeerssituatie.
Wat kan de automobilist in deze situatie doen?
De automobilist kan het risico beperken door:
- tijdig te reageren op de aangekondigde snelheidsbeperking;
- geleidelijk snelheid te verminderen en onnodig hard remmen te vermijden;
- voldoende afstand te bewaren tot het voertuig vóór hem;
- regelmatig vooruit te kijken en zijn spiegels te controleren;
- pas naar rechts terug te keren wanneer daarvoor voldoende ruimte bestaat;
- niet sneller te gaan rijden uitsluitend omdat een achteropkomend voertuig aandringt;
- onnodige conflicten en plotselinge manoeuvres te vermijden.
Een veilige rijstrookwisseling vraagt om overzicht, voldoende ruimte en een goede inschatting van de snelheid van de betrokken voertuigen.
Ook wanneer een andere bestuurder ongeduldig reageert, blijft het belangrijk om beheerst en voorspelbaar te handelen.
Wat wordt er van de vrachtwagenchauffeur verwacht?
Van iedere bestuurder mag worden verwacht dat hij rekening houdt met andere weggebruikers. Voor beroepschauffeurs is dat extra belangrijk, omdat zij dagelijks met grote en zware voertuigen deelnemen aan het verkeer.
Een professionele rijstijl betekent onder andere:
- verkeersborden en matrixborden tijdig herkennen;
- de snelheid aanpassen aan de geldende beperking en omstandigheden;
- voldoende afstand houden;
- rekening houden met de langere remweg van een zwaar voertuig;
- andere bestuurders de ruimte geven om veilig hun manoeuvre af te maken;
- geen druk uitoefenen door dicht achter een voertuig te blijven rijden;
- vooruitkijken en anticiperen op veranderende verkeerssituaties.
Een vrachtwagenchauffeur kan een automobilist niet altijd direct zien afremmen of diens bedoeling volledig inschatten. Juist daarom is voldoende afstand noodzakelijk.
Verkeersveiligheid vraagt om samenwerking, geduld en wederzijds respect. Het voertuig met de grootste massa heeft daarbij geen grotere rechten dan andere weggebruikers.
Denk ook aan de veiligheid van uzelf
In deze praktijksituatie gaat het niet alleen om de vraag wie gelijk heeft. Het gaat vooral om het voorkomen van een ongeval.
Een automobilist kan terecht proberen zijn snelheid tijdig aan te passen, terwijl een vrachtwagenchauffeur achter hem mogelijk vindt dat de inhaalmanoeuvre te lang duurt. Dat verschil in verwachting mag echter nooit leiden tot gevaarlijk rijgedrag.
Een bestuurder kan niet bepalen hoe een ander reageert. Wel kan hij zijn eigen rijgedrag beheersen, voldoende afstand bewaren en voorkomen dat hij zich laat verleiden tot een onveilige handeling.
Wanneer een bestuurder langdurig wordt gehinderd of onder druk gezet, is het belangrijk om niet vanuit irritatie te reageren. Blijf geconcentreerd op de verkeerssituatie en voer geen manoeuvre uit die de veiligheid vermindert.
Bewustwording: kijk verder dan uw eigen voertuig
Deze praktijksituatie laat zien hoe belangrijk het is om vooruit te kijken en verkeerssituaties tijdig te herkennen.
Een snelheidsbeperking kan verderop al zichtbaar zijn terwijl het verkeer om u heen nog met een hogere snelheid rijdt. Wie daarop tijdig reageert, moet ook rekening houden met achteropkomend verkeer en met de ruimte die nodig is om veilig van rijstrook te wisselen.
Verkeersveiligheid ontstaat niet doordat één bestuurder goed handelt, maar doordat alle weggebruikers verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag en rekening houden met elkaar.
Een paar seconden geduld zijn belangrijker dan het afdwingen van een manoeuvre.
De boodschap van RiOelRiN.NL Op de Weg Platform
Veiligheid begint bij bewustwording. Kijk vooruit, herken risico’s en pas uw snelheid tijdig aan. Houd voldoende afstand, respecteer andere weggebruikers en laat u niet onder druk zetten tot een onveilige manoeuvre.
Of u nu automobilist, vrachtwagenchauffeur, motorrijder of een andere weggebruiker bent: verkeersveiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Veiligheid begint bij uzelf. Denk vooruit, anticipeer en handel verantwoord.
RiOelRiN.NL – Kom erin!
Your Safety is Thinking
RiOelRiN.NL Op de Weg Platform
Veiligheid op de weg begint bij alle weggebruikers zelf.
Auteur: Gerbrand (GRvR)
